transformeren in het sociaal domein: waarom dit nu aandacht vraagt
wat betekent dit voor inwoners?
Uiteindelijk gaat transformatie in het sociaal domein niet over systemen, maar over mensen. Over inwoners die op het juiste moment passende ondersteuning nodig hebben, zonder van loket naar loket te worden gestuurd. Goede samenwerking en gezamenlijke richting maken het verschil in hun dagelijks leven.
Voor verschillende doelgroepen zien we specifieke vraagstukken terugkomen, zoals:
- Gezinnen en jongeren die te laat of juist te zwaar in zorg terechtkomen, terwijl eerder en lichtere ondersteuning veel had kunnen voorkomen
- Inwoners met meervoudige problematiek die te maken krijgen met meerdere professionals en regelingen, zonder duidelijke samenhang
- Kwetsbare jongeren op de overgang naar volwassenheid, waar ondersteuning vaak versnipperd raakt
- Kinderen en gezinnen in wijken, waar onderwijs, welzijn en zorg elkaar niet altijd vanzelf vinden
- Inwoners die langdurig afhankelijk zijn van ondersteuning, terwijl perspectief op ontwikkeling en zelfredzaamheid centraal zou moeten staan
Transformatie betekent voor deze inwoners dat ondersteuning eerder, beter afgestemd en meer in samenhang wordt georganiseerd. Dit vraagt van alle maatschappelijke partijen in het Sociaal domein dat zij samenwerken over de organisatiegrenzen heen. De gemeente heeft hierin op onderdelen een belangrijke rol als opdrachtgever, facilitator en regiehouder.
Waar zien wij kansen?
In de praktijk zien we dat veel gemeenten duidelijke ambities hebben voor het sociaal domein, maar dat het lastig is om deze ambities samen met partners duurzaam waar te maken. Vragen die we vaak tegenkomen zijn:
- Hoe werken we samen aan een gedeelde koers voor de lange termijn en geven we het partnerschap vorm?
- Hoe vertalen we maatschappelijke doelen naar concrete afspraken en keuzes?
- Hoe zorgen we voor samenhang tussen visie, beleid, inkoop en uitvoering?
- Hoe houden we regie, terwijl we werken vanuit vertrouwen en partnerschap?
- Hoe houden we beweging in de transformatie, zonder alles dicht te regelen?
Zonder heldere gezamenlijke koers en afspraken ontstaat het risico dat transformatie blijft steken in losse initiatieven, pilots of tijdelijke projecten. Terwijl echte verandering juist vraagt om langjarig perspectief, gezamenlijke verantwoordelijkheid, vertrouwen en consistent handelen.
Wat is nodig om samen te transformeren?
We zien dat succesvolle transformatie in het sociaal domein een aantal elementen vraagt:
- Een gedeelde visie op wat de transformatie betekent (en oplevert!) voor inwoners, professionals en organisaties
- Duidelijk opdrachtgeverschap: wat verwacht de gemeente van partners en wat mogen zij van de gemeente verwachten?
- Samenwerking op basis van vertrouwen, met ruimte om te leren en bij te sturen
- Samenhang tussen strategie en uitvoering, van regiovisie en beleid tot inkoop, governance en dagelijkse praktijk
- Lerend werken, waarin ervaringen uit het veld daadwerkelijk worden benut
Onze aanpak
EHdK ondersteunt gemeenten en de maatschappelijke partners bij het vormgeven van deze gezamenlijke beweging. Wij helpen om ambities te vertalen naar een heldere koers, scherpe keuzes en werkbare afspraken die bijdragen aan duurzame verandering. Daarbij zorgen wij ervoor dat ambities concreet worden vertaald naar acties en helpen we daarbij de samenwerking in het veld te versterken.
Onze inzet richt zich onder andere op:
- Het ontwikkelen van (regionale) visies en koersdocumenten die richting geven aan de transformatie
- Het begeleiden van strategische inkoop- en samenwerkingsvraagstukken, met oog op de langere termijn
- Het versterken van samenwerking in het netwerk, tussen gemeenten, zorgaanbieders, welzijn, onderwijs en andere maatschappelijke partijen
- Het ondersteunen bij regie- en samenwerkingsvraagstukken, waarbij partnerschap centraal staat
- Het ondersteunen van opdrachtgevers bij het maken van expliciete keuzes over sturing, ruimte en verantwoordelijkheid
We werken altijd samen met betrokken partijen in het veld, omdat transformatie alleen slaagt wanneer deze gezamenlijk wordt gedragen.
Voorbeelden van projecten
EHdK heeft ruime ervaring met transformatie-opgaven in uiteenlopende contexten, zoals:
- Voorbereiding en begeleiding van de inkoop van hoogspecialistische en ambulante jeugdhulp in de jeugdhulpregio Groningen, met expliciete aandacht voor transformatie
- Ontwikkeling van een integrale Regiovisie Sociaal Domeinvoor de gemeenten in de Kop van Noord-Holland, inclusief programmaplannen voor de uitvoering
- Versterking van onderwijs als spil in de wijkbij preventie en het voorkomen van zwaardere hulp, in Capelle aan den IJssel
- Begeleiding van een landelijk trajectgericht op het maken van gezamenlijke afspraken in het kader van de Hervormingsagenda
- Begeleiding van circa twintig jeugdhulpregio’s, in opdracht van de VNG en de jeugdhulpregio’s, bij het opstellen van regionale inkoopstrategieën voor Jeugdhulp, Wmo en Participatiewet
- Ondersteuning van WIJ Eindhovenbinnen het Deltaplan, met als doel het versterken van de lokale toegang
- Vertaling van beleidsdoelen naar concrete uitvoeringsplannen, samen met maatschappelijke partners in het sociaal domein, in opdracht van de gemeente Texel
- Inzicht in wachtlijstproblematiek en ontwikkelrichtingenvoor kleinschalige dagcentra voor jeugdigen met ernstige beperkingen in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond
Meer weten?
Wil je sparren over wat EHdK op dit thema voor jouw organisatie kan betekenen? Neem contact op met onze collega Sofia Rapsaniotis