Sinds gemeenten in 2015 verantwoordelijk werden voor de jeugdhulp, groeide het aantal jongeren met jeugdzorg van 380.000 naar 481.000 in 2024. De groei zit vooral in ambulante hulp, zonder verblijf. Die hulpvormen maken het grootste deel van het volume en de kosten uit. In de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 spraken cliëntenorganisaties, professionals, aanbieders, gemeenten en het Rijk af om die beweging om te buigen. Het wetsvoorstel reikwijdte Jeugdwet is daarvoor een van de instrumenten. Het maakt onderscheid tussen vrij toegankelijke basisjeugdhulp en aanvullende jeugdhulp waarvoor een beschikking nodig is. Welke hulp in welke categorie valt, bepaalt het wetsvoorstel niet.

Het ministerie van VWS vroeg drie bureaus om samen uit te zoeken of en hoe die afbakening mogelijk is. De hoofdvraag is verdeeld over drie deelonderzoeken. EHdK onderzocht de inhoudelijke criteria: kun je een helder onderscheid maken tussen basisjeugdhulp en aanvullende jeugdhulp, en zo ja, op basis waarvan? Dat deelonderzoek vormt het fundament voor de andere twee: de analyse van stelseleffecten en prikkelwerking door Vintura en de juridische vertaling door Wetgevingswerken.

EHdK begon met een analyse van openbare bronnen: het wetsvoorstel en de memorie van toelichting, de Hervormingsagenda, stelselrapporten, consultatiereacties en de huidige professionele standaarden en veldnormen. Daaruit volgde een conceptueel model met mogelijke criteria, ontwerpkeuzes en een aantal samenhangende scenario’s met hun voor- en nadelen. Dat model toetste EHdK bij praktijk- en stelselexperts.

Het onderzoek liep van juni tot en met september 2026 en leverde een rapport op dat twee vragen beantwoordt: is een helder onderscheid mogelijk en is het wenselijk? Dat zijn bewust twee vragen. Iets kan technisch gezien te definiëren zijn, maar toch onverstandig om te doen. Bijvoorbeeld als het kinderen raakt die hulp nodig hebben, of als het probleem zich alleen verplaatst.