113 Suïcidepreventie
60.000 Suïcidepogingen per jaar
165 Suïcidepogingen per dag
5 personen die dagelijks overlijden door suïcide
Waar zien we kans voor verbetering?
Hoewel er al veel gebeurt op het gebied van suïcidepreventie, zien we dat het in organisaties en regio’s lastig is om echt structureel verschil te maken. Preventie is complex, vraagt om een lange adem en komt vaak boven op een al volle agenda met thema’s die om urgentie vragen. Leidinggevenden en beleidsmakers herkennen vragen als:
- Kan het binnen mijn organisatie of regio beter?
- Waar begin ik?
- Hoe krijg ik collega’s en bestuur mee?
Daarbij blijft suïcide nog altijd omgeven door stigma en handelingsverlegenheid. Zolang er geen heldere koers is, geen gedeelde taal en onvoldoende zicht op wat wél effectief is, leunt preventie op losse, versnipperde initiatieven. Terwijl onderzoek juist laat zien dat het aantal suïcides onder cliënten verder kan dalen wanneer organisaties en regio’s dit samen en doelgericht aanpakken. Suïcidepreventie werkt het best wanneer je inzet op meerdere initiatieven die elkaar versterken en samen zorgen voor betere preventie.
Wat is er nodig?
Suïcidepreventie werkt wanneer initiatieven in samenhang worden ingezet.
Dat betekent:
- Een heldere visie en koers: wat verstaan we onder goede suïcidepreventie en wat willen we bereiken
- Inzicht in de huidige stand van zaken: waar staan we als organisatie of regio nu en waar zitten concrete verbeterkansen?
- Een passende veranderstrategie: welke aanpak helpt om dit thema duurzaam te verankeren, gegeven onze context, cultuur en werkdruk
- Een stevig lokaal of organisatie breed netwerk: mensen met een signalerende functie moeten elkaar kennen, weten wat te doen en samen een vangnet vormen.
Onze aanpak
EHdK werkt samen met 113 Zelfmoordpreventie – in nauwe afstemming met MIND, Aurora, het Suïcide Preventie Centrum, andere naasten en ervaringsdeskundige organisaties – aan landelijke en regionale versterking. Zo zijn er leergangen ontwikkeld voor:
- Bestuurders en directeuren in de zorg, gericht op suïcidepreventie binnen organisaties;
- Beleidsmedewerkers en projectleiders van gemeenten en GGD’en, gericht op de lokale aanpak en voorbereiding op de nieuwe wet.
Beide leergangen helpen om te komen tot een concreet plan van aanpak, een geactiveerd netwerk en duurzame verankering van suïcidepreventie. Onze begeleiding bestaat uit de volgende stappen, afgestemd op de organisatie of regio:
- Inventariseren met interactieve spellen
- Met een door EHdK ontwikkeld spel (het ‘sterrenmodel’) brengen we de feitelijke stand van zaken in kaart en maken we bespreekbaar wat ‘goede suïcidepreventie’ in jullie context betekent.
- Op basis van de inventarisatie bepalen we samen door middel van ‘het veranderspel’ welke veranderstrategie nodig is om de gewenste stap te zetten. Niet één standaardoplossing, maar een aanpak die aansluit bij jullie organisatie, regio en leiderschapsstijl.
- EHdK ondersteunt bij het creëren van draagvlak, het betrekken van de achterban en het borgen van suïcidepreventie in beleid, werkprocessen en samenwerking — zodat het niet tijdelijk is, maar blijvend onderdeel wordt van hoe jullie werken.
Wist je dat onze spellen ook los verkrijgbaar zijn, eventueel inclusief eenmalig consult hoe de uitvoering van de spellen goed te begeleiden?
Waar staan we nu?
Sinds 2022 hebben we zeven leergangen suïcidepreventie voor GGZ en Jeugdhulpinstellingen begeleid. Hieraan hebben in totaal ruim 55 bestuurders en directeuren deelgenomen. Ook in het komend jaar staan weer meerdere leergangen gepland.
Voorbeeld: Leergang Suïcidepreventie (GGZ en Jeugdzorg)
Suïcide is een van de meest ingrijpende maatschappelijke en zorginhoudelijke vraagstukken in Nederland. Jaarlijks overlijden ongeveer 1.900 mensen door zelfdoding en doen velen een poging. Een groot deel van deze mensen is op dat moment al in beeld bij de GGZ of jeugdzorg. Tegelijkertijd rust er, ook binnen de zorg, nog vaak een taboe op het onderwerp. Dit maakt het des te urgenter om suïcidepreventie structureel te versterken – juist ook op bestuurlijk en leidinggevend niveau.
Om hieraan bij te dragen ontwikkelde EHdK samen met 113, de Nederlandse GGZ en Jeugdzorg Nederland de Leergang Suïcidepreventie voor bestuurders en directeuren. Deze leergang is onderdeel van de Landelijke Agenda Suïcidepreventie en richt zich op de vraag hoe organisaties suïcidepreventie beter kunnen verankeren in beleid, praktijk en cultuur.
In de leergang krijgen deelnemers inzicht in de stand van zaken binnen hun eigen organisatie en ontdekken zij welke mogelijkheden zij hebben om suïcidepreventie te versterken. Er is aandacht voor leiderschap op het thema, het doorbreken van taboes en het leren van landelijke goede voorbeelden. Door uitwisseling met andere bestuurders en directeuren ontstaat niet alleen verdieping, maar ook een concreet handelingsperspectief. Deelnemers werken toe naar een gericht plan om suïcidepreventie binnen hun organisatie naar een hoger niveau te brengen.
Inmiddels hebben ruim vijftig bestuurders en directeuren uit de GGZ, jeugdzorg en verslavingszorg de leergang gevolgd. Een volgende stap wordt gezet door de Parnassia Groep, waar in 2026 alle bestuurders en directeuren deelnemen. Door dit thema organisatiebreed en gezamenlijk op te pakken, ontstaat de potentie om daadwerkelijk verschil te maken in het voorkomen van suïcides en suïcidepogingen.
Voorbeeld: Leergang Regionale Aanpak Suïcidepreventie (gemeenten)
Met de inwerkingtreding van de Wet integrale suïcidepreventie per 1 januari 2026 is suïcidepreventie een structurele verantwoordelijkheid geworden voor zowel gemeenten als het Rijk. Dat is een belangrijke stap, want een groot deel van de mensen die overlijden door zelfdoding is niet in beeld bij de hulpverlening. Tegelijkertijd zijn deze inwoners vaak wél zichtbaar in andere domeinen, zoals werk, onderwijs of de sociale omgeving. Dit vraagt om een brede, regionale aanpak dichtbij inwoners.
Om gemeenten en GGD’en hierin te ondersteunen, ontwikkelde EHdK samen met 113, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en GGD GHOR de Leergang Regionale Aanpak Suïcidepreventie. Deze bouwt voort op de ervaringen uit de leergang voor zorgorganisaties en richt zich op beleidsmedewerkers en projectleiders die werken aan de implementatie van de Wet.
In de leergang krijgen deelnemers inzicht in de cijfers en opgaven in hun eigen regio en werken zij aan een concreet plan van aanpak voor de uitvoering. Daarnaast is er veel aandacht voor het organiseren van samenwerking: deelnemers bouwen aan een (bestuurlijk) Actienetwerk Suïcidepreventie en leren hoe zij partners uit zorg, onderwijs, werkgevers, welzijn en ervaringsdeskundigheid kunnen verbinden. De uitwisseling met andere regio’s speelt hierbij een belangrijke rol en leidt tot een netwerk dat ook na afloop van de leergang blijft bestaan.
De eerste groep deelnemers rondde de leergang in maart 2026 af, met een nieuwe groep die kort daarna van start ging. Daarmee groeit stap voor stap een landelijk netwerk van professionals die werken aan een gezamenlijke ambitie: suïcidepreventie stevig en duurzaam verankeren in de lokale en regionale praktijk.
Meer weten?
Ben jij ook geïnspireerd? Of wil je meer informatie over onze leergangen en spellen? Neem contact op met onze collega Teun Soederhuizen